Zeep drinken. In je eigen kamer plassen. Jezelf voor de camera vernederen. En daar vervolgens duizenden euro’s voor kunnen krijgen.
Een recent bericht in de Belgische media over een controversiële YouTuber die jongeren geldbedragen tot 10.000 euro zou aanbieden om vernederende opdrachten uit te voeren, doet nogal wat wenkbrauwen fronsen. Begrijpelijk. Als volwassene denk je waarschijnlijk vooral: Waarom zou je dat in hemelsnaam doen?
Maar precies die vraag maakt dit onderwerp interessant.
Want gevaarlijke challenges bij jongeren zijn niet nieuw. De afgelopen vijftien jaar circuleerden er op YouTube, TikTok en andere sociale media uitdagingen waarbij jongeren zichzelf moesten filmen terwijl ze iets gevaarlijks, pijnlijk of ronduit onverstandigs deden. Soms liep dat af met een gênant filmpje. Soms met ernstige verwondingen. En in enkele gevallen zelfs met de dood.
Toch wil ik hier niet opnieuw het verhaal vertellen dat TikTok en YouTube gevaarlijk zijn en dat we onze kinderen er maar beter vanaf houden. Zo eenvoudig zit de online leefwereld van jongeren niet in elkaar.
Veel interessanter is de vraag waarom een jongere die thuis waarschijnlijk perfect kan uitleggen dat een bepaalde challenge een slecht idee is, tóch kan beslissen om eraan mee te doen.
En wat gebeurt er wanneer je aan die challenge nog drie bijzonder krachtige ingrediënten toevoegt: geld, een populaire influencer en een publiek van honderdduizenden mensen?
Leestip op deze blog: Schermtijd bij tieners: waarom stoppen ze niet gewoon?
Gevaarlijke challenges bij jongeren zijn helaas geen nieuw verschijnsel
Een challenge op zich is natuurlijk helemaal niet problematisch. Dansjes, grappige opdrachten, sportuitdagingen en challenges voor een goed doel maken al jaren deel uit van sociale media. Ze zorgen voor verbinding, creativiteit en vooral veel plezier.
Het wordt iets anders wanneer pijn, vernedering of lichamelijk risico onderdeel wordt van de opdracht.
In 2025 verscheen een wetenschappelijke overzichtsstudie naar riskante socialmediachallenges die tussen 2000 en 2024 in de wetenschappelijke literatuur beschreven werden. De onderzoekers analyseerden 54 publicaties. YouTube kwam daarin het vaakst voor, gevolgd door TikTok. De bekende Cinnamon Challenge en Fire Challenge behoorden tot de meest beschreven gevaarlijke trends.
In 89 procent van de onderzochte publicaties werden verwondingen genoemd. Het ging onder andere om:
- brandwonden;
- vergiftiging;
- longschade;
- verwondingen door zuurstoftekort;
- blijvende lichamelijke schade;
- en in een aantal beschreven casussen overlijden.
Dat betekent uiteraard niet dat 89 procent van de jongeren die een challenge ziet gewond raakt. Het cijfer slaat op de wetenschappelijke publicaties over riskante challenges die de onderzoekers analyseerden.
Maar het maakt wel duidelijk dat we het fenomeen niet zomaar kunnen wegzetten als “pubers die domme dingen doen”.
“Maar waarom zou je zoiets doen?”
Dat is waarschijnlijk de eerste vraag die veel ouders stellen.
Je ziet een filmpje waarin een jongere iets doet waarvan de risico’s voor jou overduidelijk zijn en denkt:
Je weet toch dat dit gevaarlijk is?
Of:
Je kunt toch gewoon nee zeggen?
En daar begint het probleem. Want we bekijken de situatie vanuit een volwassen brein én vanuit een comfortabele positie: rustig thuis, zonder camera, zonder vrienden die staan te kijken, zonder duizenden euro’s op tafel en zonder je favoriete YouTuber tegenover je.
Jongeren kunnen absoluut verstandige beslissingen nemen. Maar tijdens de adolescentie ontwikkelen vaardigheden zoals impulscontrole, vooruitdenken en risico’s afwegen nog verder. Tegelijkertijd kunnen sociale waardering, spanning en onmiddellijke beloning zwaar doorwegen.
Een tiener denkt dus niet noodzakelijk:
“Vandaag ga ik bewust mijn gezondheid in gevaar brengen.”
De gedachten kunnen veel kleiner beginnen:
Iedereen doet dit.
Zo gevaarlijk zal het wel niet zijn.
Ik doe het maar één keer.
Mijn vrienden gaan dit geweldig vinden.
Stel je voor dat dit viraal gaat.
En dan hebben we nog niet eens geld op tafel gelegd.
Wat zou jij doen voor 10.000 euro?
Probeer deze vraag vanavond eens aan je tiener te stellen:
“Wat zou jij doen voor 10.000 euro?”
Waarschijnlijk krijg je een interessanter gesprek dan wanneer je begint met: “We moeten eens praten over de gevaren van TikTok.”
Tienduizend euro is voor de meeste jongeren een enorm bedrag. Het kan een scooter zijn, een computer, een reis, kleding of simpelweg een bedrag dat bijna onwerkelijk groot klinkt.
Combineer dat geld vervolgens met een bekende influencer en de mogelijkheid om in een video terecht te komen die misschien honderdduizenden keren bekeken wordt.
Plots ontstaat een krachtige cocktail:
- geld: een grote en onmiddellijke beloning;
- status: misschien kom jij in de volgende virale video;
- erkenning: vrienden en leeftijdsgenoten zien je;
- spanning: je doet iets wat anderen niet durven;
- groepsdruk: iedereen staat erbij en wacht op jouw beslissing;
- een camera: terugkrabbelen wordt ineens moeilijker;
- een influencer: degene die de opdracht geeft, is misschien iemand tegen wie je al jaren opkijkt.
Dan wordt de uitspraak “hij had toch gewoon nee kunnen zeggen?” plots een stuk minder eenvoudig.
Een influencer voelt niet altijd als een vreemde
Daarbij speelt nog iets anders: de parasociale relatie.
Een jongere kan jarenlang dezelfde YouTuber, TikTokker of streamer volgen. Hij ziet die persoon gamen, grapjes maken, reizen, ruzie maken, relaties krijgen en persoonlijke verhalen vertellen.
De influencer kent jouw kind niet.
Maar voor jouw kind kan het wél voelen alsof hij de influencer kent.
Dat noemen we een parasociale relatie: een eenzijdige band met een mediapersoonlijkheid waarbij toch een gevoel van vertrouwdheid en verbondenheid ontstaat.
Stel dat een onbekende volwassen man op straat tegen een vijftienjarige zegt:
“Als jij nu iets vernederends doet terwijl ik je film, krijg je geld.”
Bij veel jongeren gaan onmiddellijk alarmbellen af.
Maar wat wanneer diezelfde vraag wordt gesteld door iemand die je al drie jaar volgt, grappig vindt en bewondert?
Dan voelt de persoon die tegenover je staat niet noodzakelijk als een onbekende.
En dan staat de camera al aan
Sociale media voegen bovendien iets toe wat eerdere generaties veel minder kenden: een potentieel gigantisch publiek.
Een domme beslissing die vroeger door vier vrienden werd gezien, kan vandaag worden opgenomen, gemonteerd en vervolgens jarenlang door honderdduizenden mensen bekeken worden.
Dat publiek beïnvloedt gedrag.
Wanneer vrienden staan te kijken, iemand filmt en een populaire influencer op je antwoord wacht, wordt afhaken moeilijker. Je wilt niet degene zijn die niet durft. Zeker wanneer je vlak daarvoor iemand anders dezelfde opdracht hebt zien uitvoeren.
Daar speelt ook sociaal leren mee.
Als jongeren voortdurend zien dat bepaald gedrag aandacht, geld, likes en bewondering oplevert, kan dat gedrag aantrekkelijker of normaler gaan lijken.
Niet omdat jongeren dom zijn.
Wel omdat mensen nu eenmaal leren door te kijken naar wat anderen doen én naar wat dat gedrag hen oplevert.
De Blackout Challenge: toen een challenge dodelijk afliep
Dat online challenges werkelijk ernstige gevolgen kunnen hebben, bleek op bijzonder tragische wijze in de Verenigde Staten.
In december 2021 overleed de tienjarige Nylah Anderson nadat ze een zogenaamde Blackout Challenge had geprobeerd. Bij die gevaarlijke challenge werd zuurstoftekort opgezocht. Ik beschrijf hier bewust niet hoe de challenge werd uitgevoerd. Voor ouders is het voldoende om te weten dat het gedrag levensgevaarlijk is.
Na Nylahs overlijden klaagde haar moeder, Tawainna Anderson, TikTok en moederbedrijf ByteDance aan.
Volgens de aanklacht had Nylah niet zelf naar de challenge gezocht. Haar moeder stelde dat TikToks algoritme de video via Nylahs gepersonaliseerde For You Page aan haar had aanbevolen.
De juridische vraag werd daardoor veel groter dan:
“Wie heeft die gevaarlijke video geplaatst?”
De vraag werd:
“Heeft een platform ook verantwoordelijkheid wanneer zijn eigen aanbevelingssysteem bepaalt dat het die gevaarlijke video aan een tienjarig kind laat zien?”
Kan TikTok verantwoordelijk zijn voor wat het algoritme aanbeveelt?
De Amerikaanse rechtbank wees de zaak aanvankelijk af. TikTok beriep zich onder andere op Section 230 van de Amerikaanse Communications Decency Act, die internetplatformen in veel omstandigheden beschermt tegen aansprakelijkheid voor content die gebruikers plaatsen.
Maar in augustus 2024 draaide het Amerikaanse Court of Appeals for the Third Circuit die beslissing gedeeltelijk terug.
Het hof maakte daarbij een belangrijk onderscheid tussen content die iemand anders uploadt en de keuze van TikToks eigen aanbevelingssysteem om die content aan een bepaalde gebruiker te tonen.
De zaak mocht daardoor verdergaan.
Dat betekent niet dat de rechter daarmee definitief heeft geoordeeld dat TikTok verantwoordelijk is voor Nylahs overlijden.
Maar juridisch is het wel belangrijk. Sociale mediaplatformen zijn immers niet simpelweg digitale prikborden waarop gebruikers toevallig filmpjes achterlaten. Algoritmes selecteren, rangschikken en adviseren voortdurend content.
ADHD, impulsiviteit en onmiddellijke beloning
Bij sommige jongeren kunnen eigenschappen zoals impulsiviteit, moeite met remming, behoefte aan sterke prikkels of gevoeligheid voor onmiddellijke beloning een extra rol spelen.
Bij ADHD kunnen bijvoorbeeld moeilijkheden met inhibitie en impulscontrole voorkomen.
Maar hier is nuance essentieel:
ADHD betekent niet dat een jongere automatisch roekeloos gedrag stelt of gevaarlijke challenges uitvoert.
Wat het wel betekent, is dat alleen informatie geven soms onvoldoende is.
Een jongere kan perfect weten:
Dit is geen goed idee.
En het vijf minuten later toch doen.
Daarom is mediawijsheid méér dan kennis over sociale media. Het gaat ook over vaardigheden zoals:
- een impuls leren vertragen;
- risico en beloning tegen elkaar afwegen;
- herkennen wanneer groepsdruk meespeelt;
- eigen grenzen vooraf bepalen;
- weg kunnen stappen wanneer anderen aandringen;
- kritisch leren kijken naar influencers;
- en hulp durven vragen wanneer iets niet goed voelt.
Dat zijn vaardigheden waar jongeren ook buiten TikTok en YouTube iets aan hebben.
“Maar hij koos er toch zelf voor?”
Wanneer jongeren vrijwillig deelnemen aan vernederende of risicovolle video’s komt vrijwel onmiddellijk het argument:
“Niemand heeft hem verplicht.”
En strikt genomen kan dat kloppen.
Maar zeker wanneer minderjarigen betrokken zijn, is toestemming ingewikkelder dan simpelweg vragen:
“Wil je dit doen: ja of nee?”
Om te beoordelen hoe vrij zo’n keuze werkelijk is, moeten we naar de volledige situatie kijken.
- Hoe oud is de jongere?
- Begrijpt hij het risico?
- Hoe groot is het aangeboden geldbedrag?
- Wie vraagt hem om mee te doen?
- Is die persoon iemand tegen wie hij opkijkt?
- Staan vrienden erbij?
- Draait de camera al?
- Weet de jongere waar de beelden gepubliceerd worden?
- Begrijpt hij dat het filmpje jaren later nog online kan circuleren?
- Kan hij zonder gezichtsverlies “nee” zeggen?
Een zestienjarige die thuis rustig nadenkt over een voorstel bevindt zich in een andere situatie dan een zestienjarige die voor een draaiende camera staat, met vrienden eromheen, terwijl zijn favoriete YouTuber hem duizenden euro’s aanbiedt.
Influencers mogen in Vlaanderen niet zomaar alles
Een influencer is niet vrijgesteld van regels omdat zijn programma op TikTok of YouTube verschijnt in plaats van op televisie.
De Vlaamse Regulator voor de Media (VRM) heeft een specifiek Content Creator Protocol voor Vlaamse content creators, vloggers en influencers die onder het toepassingsgebied vallen.
Daarin staat onder meer bijzondere aandacht voor minderjarigen.
Wanneer videocontent de lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling van minderjarigen kan aantasten, moeten toepasselijke content creators maatregelen nemen waardoor minderjarigen die content normaal gesproken niet te zien of te horen krijgen. Dat kan bijvoorbeeld via leeftijdscontrole of andere technische maatregelen.
Ook voor commerciële communicatie gericht op minderjarigen gelden specifieke regels. Reclame moet duidelijk herkenbaar zijn en voor video’s die voornamelijk gericht zijn op kinderen jonger dan twaalf gelden extra beperkingen.
Maar €10.000 aanbieden is niet automatisch reclame
Hier moeten we opletten dat we verschillende juridische kwesties niet door elkaar halen.
Wanneer een influencer een jongere geld aanbiedt om een opdracht uit te voeren, is dat niet automatisch hetzelfde als influencerreclame.
Afhankelijk van de concrete situatie kunnen daarnaast heel andere juridische vragen ontstaan, bijvoorbeeld rond:
- toestemming van een minderjarige;
- privacy en het gebruik van beelden;
- portretrecht;
- lichamelijke of psychische schade;
- burgerlijke aansprakelijkheid;
- commerciële exploitatie van beelden;
- en eventueel arbeidsrecht.
Je kunt dus niet op basis van één krantenartikel besluiten dat een bepaalde influencer strafbare feiten heeft gepleegd.
Maar het omgekeerde is evenmin correct:
“De jongere deed vrijwillig mee, dus de maker heeft geen enkele verantwoordelijkheid.”
Zo eenvoudig is het juridisch niet.
Ook België kijkt naar de bescherming van minderjarige influencers
Het Kinderrechtencommissariaat publiceerde in oktober 2025 een advies over een betere rechtsbescherming van minderjarige influencers.
Daarin wordt onder andere aandacht gevraagd voor risico’s zoals verlies van privacy, commerciële druk, prestatiedruk, online kritiek en afhankelijkheid van volgers of inkomsten.
Het Kinderrechtencommissariaat vraagt onder andere aandacht voor geïnformeerde toestemming en bescherming tegen commerciële druk, en pleit voor een ruimer beschermingskader voor economische influenceractiviteiten van minderjarigen.
Dat toont hoe snel onze regelgeving een nieuwe werkelijkheid probeert bij te benen.
Een slaapkamer kan vandaag immers tegelijkertijd slaapkamer, filmstudio, podium én commerciële werkplek zijn.
Wie verdient eigenlijk aan de vernedering?
Dit is misschien wel een van de interessantste vragen om met een tiener te bespreken:
Wie heeft er belang bij dat jij dit doet?
Extreme content trekt aandacht. Aandacht levert views op. Views kunnen nieuwe volgers opleveren. Een groter publiek kan vervolgens advertentie-inkomsten, sponsors en andere commerciële mogelijkheden opleveren.
Daarmee wordt een extreme opdracht iets anders dan een grap tussen twee vrienden.
Het wordt content.
En soms ontstaat daardoor een vreemde verhouding:
- de jongere neemt het risico;
- de jongere wordt mogelijk uitgelachen of vernederd;
- de jongere blijft misschien jarenlang herkenbaar;
- het publiek krijgt entertainment;
- en de maker bouwt zijn kanaal verder uit.
Dat betekent absoluut niet dat iedere influencer jongeren uitbuit. Er zijn talloze content creators die heel bewust met hun jonge publiek omgaan.
Maar jongeren leren vragen “Wie wint hier eigenlijk iets bij?” is een waardevolle vorm van mediawijsheid.
8 praktische tips voor ouders bij gevaarlijke online challenges
Na zo’n nieuwsbericht is het verleidelijk om de telefoon van je tiener vast te pakken en onmiddellijk nieuwe regels in te voeren.
TikTok eraf.
Die YouTuber mag je niet meer volgen.
En als ik ooit zie dat jij…
Begrijpelijk.
Maar daarmee leert je tiener nog niet noodzakelijk wat hij moet doen wanneer jij er niet naast staat.
1. Begin niet met een preek, maar met een vraag
Gebruik een nieuwsbericht zoals dit als gespreksstarter.
Vraag bijvoorbeeld:
“Zou jij iets heel gênants doen voor €100?”
Daarna voor €1.000.
En uiteindelijk voor €10.000.
Vraag waar de grens ligt en vooral: waarom.
Je hoeft niet onmiddellijk te vertellen wat het juiste antwoord is. Het nadenken is hier minstens zo waardevol als het antwoord.
2. Kijk af en toe mee naar wat je tiener kijkt
Je hoeft daarvoor echt geen digitale rechercheur te worden.
Vraag:
“Welke YouTuber vind jij eigenlijk goed?”
“Waarom is die zo populair?”
“Welke TikTokker vind jij compleet overroepen?”
En probeer de eerste vijf minuten niet te zeggen:
“En dáár kijken jullie vrijwillig naar?”
Anders kan je exclusieve rondleiding door de online leefwereld van je tiener verrassend snel afgelopen zijn.
3. Bespreek het verschil tussen grappig en vernederend
Jongeren kunnen humor anders ervaren dan volwassenen. Maar dat betekent niet dat alles wat grappig wordt gemonteerd ook onschuldig is.
Vraag eens:
- Lacht iedereen hier samen?
- Of wordt er vooral om één persoon gelachen?
- Kan die persoon werkelijk stoppen?
- Zou het nog grappig zijn zonder geld?
- Zou jij willen dat dit met jou gebeurde?
Zo leert een jongere kijken naar de machtsverhouding achter een filmpje.
4. Spreek een simpele pauzeregel af
Een praktische regel kan zijn:
Als iemand je online of voor een camera vraagt iets gevaarlijks, vernederends of extreem te doen, beslis je nooit onmiddellijk.
Eerst weg uit de situatie.
Eerst nadenken.
Eventueel iemand bellen of een bericht sturen.
Daarna pas beslissen.
Die paar minuten vertraging kunnen belangrijk zijn, zeker voor jongeren die snel reageren op spanning, groepsdruk of beloning.
5. Maak samen een persoonlijke “nooit voor geld”-lijst
Dit kan verrassend leuk én nuttig zijn.
Laat je tiener drie tot vijf dingen bedenken die hij nooit voor geld, likes of aandacht zou doen.
Bijvoorbeeld:
- iets doen waardoor ik ernstig gewond kan raken;
- iemand anders vernederen;
- naakt- of intieme beelden delen;
- iets filmen wat iemand duidelijk niet online wil;
- persoonlijke informatie of wachtwoorden geven.
De concrete lijst zal per gezin verschillen.
Het belangrijkste is dat een jongere zijn grens bepaalt vóór iemand probeert die grens te verleggen.
6. Leer je tiener zeven controlevragen
Bij een challenge of voorstel kan hij zichzelf afvragen:
- Zou ik dit ook doen als niemand het filmde?
- Zou ik dit doen als ik er geen geld voor kreeg?
- Kan ik hierdoor gewond raken?
- Vind ik het oké als dit over vijf jaar nog online staat?
- Doe ik dit omdat ík het wil of omdat ik niet wil afhaken?
- Wie verdient iets aan deze video?
- Kan ik nu nog zonder probleem “nee” zeggen?
Hoe vaker jongeren dit soort vragen oefenen, hoe gemakkelijker ze beschikbaar worden op het moment dat ze nodig zijn.
7. Maak duidelijk dat je tiener je mag bellen zonder eerst een preek te krijgen
Dit is misschien een van de belangrijkste afspraken.
Een jongere die ergens belandt waar hij zich niet veilig voelt, moet weten:
Ik kan naar huis bellen.
Ook wanneer hij zelf een onverstandige keuze heeft gemaakt.
De bespreking van die keuze kan later.
Veilig uit de situatie komen heeft op dat moment voorrang.
8. Kijk naar plots veranderend online gedrag
Eén vreemd filmpje betekent meestal helemaal niets.
Maar wanneer je meerdere veranderingen tegelijk ziet, kan het zinvol zijn om wat beter te kijken.
Denk bijvoorbeeld aan:
- plots veel geheimzinniger doen over online activiteiten;
- obsessief bezig zijn met views, likes of volgers;
- steeds extremere filmpjes willen maken;
- opvallend veel geld of cadeaus krijgen waarvan je de oorsprong niet kent;
- sterk overstuur raken door online reacties;
- fysieke verwondingen die niet goed verklaard worden;
- of het gevoel hebben dat je tiener online dingen “moet” doen om erbij te horen.
Ga dan niet onmiddellijk op zoek naar bewijs.
Begin met een gesprek.
Ouders hebben nog altijd invloed
Het kan soms voelen alsof ouders ergens rond het dertiende levensjaar worden ingeruild voor TikTok, vrienden en een smartphone.
Gelukkig is dat beeld te pessimistisch.
Jongeren richten zich tijdens de adolescentie sterker op leeftijdsgenoten, maar ouders blijven belangrijk als veilige basis, gesprekspartner en voorbeeld.
Dat betekent dat gesprekken zoals deze ertoe doen.
Misschien niet zichtbaar op het moment waarop je ze voert. Je tiener kan zuchten, met zijn ogen rollen en vertellen dat jij echt helemaal niks van TikTok begrijpt.
Dat hoort soms gewoon bij het pakket.
Maar ondertussen geef je hem wel taal om later in een situatie te denken:
Wacht eens. Waarom wil ik dit eigenlijk doen?
Niet TikTok verbieden, maar beïnvloeding leren herkennen
We kunnen jongeren onmogelijk beschermen tegen iedere nieuwe challenge.
Tegen de tijd dat volwassenen eindelijk weten welke trend populair is, zijn jongeren vaak alweer drie trends verder.
En precies daarom werkt een lijst met “gevaarlijke TikTok-challenges waar ouders voor moeten opletten” maar tijdelijk.
De onderliggende mechanismen veranderen veel minder snel:
geld, aandacht, status, groepsdruk, nieuwsgierigheid, erbij willen horen, impulsiviteit en een idool dat iets vraagt.
Dáár kunnen we jongeren wel iets over leren.
Niet:
TikTok is slecht.
Maar:
Waarom wil deze video dat jij blijft kijken?
Niet:
Influencers zijn gevaarlijk.
Maar:
Wat heeft deze influencer eraan dat jij dit doet?
Niet:
Doe nooit mee aan een challenge.
Maar:
Waar ligt jouw grens en hoe merk je dat iemand probeert die grens te verschuiven?
Dat is mediawijsheid.
Tot slot: €10.000 verandert veel, maar niet alles
Een groot geldbedrag kan ontzettend verleidelijk zijn. Zeker voor een jongere.
Voeg daar een populaire YouTuber, vrienden, een draaiende camera en de mogelijkheid om viraal te gaan aan toe en je krijgt een situatie waarin grenzen gemakkelijker kunnen verschuiven dan volwassenen soms denken.
Dat betekent niet dat jongeren geen verantwoordelijkheid dragen voor hun keuzes.
Het betekent wél dat volwassenen die geld, status of bereik inzetten om jongeren tot bepaald gedrag te bewegen óók verantwoordelijkheid dragen. En dat we moeten blijven praten over de verantwoordelijkheid van platformen die mee bepalen welke content kinderen en jongeren voorgeschoteld krijgen.
Misschien hoeven we jongeren daarom niet vooral te leren bang te zijn voor TikTok of YouTube.
We kunnen ze beter leren om één kleine pauze in te bouwen voordat ze op een uitdaging ingaan.
En zichzelf dan af te vragen:
Zou ik dit ook doen als er geen camera, geen likes, geen geld en geen publiek waren?
Als het antwoord nee is, is dat misschien het beste signaal om gewoon weg te wandelen.
Veelgestelde vragen over TikTok- en YouTube-challenges
Waarom doen jongeren mee aan gevaarlijke challenges?
Er is zelden één oorzaak. Nieuwsgierigheid, spanning, groepsdruk, sociale erkenning, likes, geld en de wens om erbij te horen kunnen allemaal meespelen. Ook de persoon die de challenge aanbiedt kan belangrijk zijn. Een opdracht van een populaire influencer kan anders aanvoelen dan dezelfde vraag van een onbekende.
Zijn TikTok-challenges gevaarlijk?
De meeste challenges op TikTok zijn niet gevaarlijk. Veel trends bestaan uit dansjes, humor of creatieve opdrachten. Er bestaan echter ook challenges waarbij lichamelijke risico’s worden genomen. Wetenschappelijk onderzoek heeft onder andere brandwonden, vergiftiging, longschade, blijvende letsels en overlijdens beschreven bij riskante socialmediachallenges.
Wat moet ik doen als mijn tiener een gevaarlijke challenge wil uitvoeren?
Probeer eerst te achterhalen waarom de challenge aantrekkelijk is en bespreek concreet wat er mis kan gaan. Spreek af dat een jongere bij een gevaarlijke, vernederende of extreme opdracht nooit onmiddellijk beslist. Bij acuut lichamelijk gevaar staat veiligheid uiteraard altijd voorop.
Zijn jongeren met ADHD gevoeliger voor gevaarlijke challenges?
Dat kun je niet algemeen stellen. ADHD betekent niet dat een jongere automatisch gevaarlijk gedrag stelt. Eigenschappen die bij sommige jongeren met ADHD voorkomen, zoals impulsiviteit, moeite met remming en gevoeligheid voor onmiddellijke beloning, kunnen in bepaalde situaties wel relevant zijn. Daarom kan het nuttig zijn om expliciet te oefenen met vertragen, risico’s afwegen en vooraf grenzen bepalen.
Kan een influencer aansprakelijk zijn wanneer een challenge verkeerd afloopt?
Dat hangt af van de concrete omstandigheden en het toepasselijke recht. Onder andere leeftijd, toestemming, het soort opdracht, mogelijke schade, het gebruik van beelden en de rol van de influencer kunnen juridisch relevant zijn. Het feit dat een jongere vrijwillig instemt, betekent niet automatisch dat iedere mogelijke verantwoordelijkheid van andere betrokkenen verdwijnt.
Welke regels gelden in Vlaanderen voor influencers en minderjarigen?
De Vlaamse Regulator voor de Media heeft een Content Creator Protocol voor content creators die onder de Vlaamse mediaregelgeving vallen. Voor content die de lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling van minderjarigen kan aantasten, gelden beschermingsmaatregelen. Ook commerciële communicatie gericht op kinderen en jongeren moet aan specifieke regels voldoen.
Moet ik TikTok of YouTube verbieden als mijn kind naar gevaarlijke content kijkt?
Een verbod kan in bepaalde situaties nodig zijn, maar lost het onderliggende probleem niet altijd op. Het is minstens zo belangrijk dat jongeren leren herkennen wanneer content hen beïnvloedt, hoe groepsdruk werkt, waar hun grenzen liggen en wat ze kunnen doen wanneer een online situatie onveilig voelt.
Wanneer sociale media méér worden dan alleen schermtijd
Merk je dat sociale media thuis steeds vaker voor conflicten zorgen? Heeft je tiener moeite om te stoppen, lijkt online goedkeuring heel belangrijk te worden of merk je dat hij of zij moeilijk grenzen kan bewaken?
Binnen AURYN Coaching kijken we niet alleen naar het aantal uren schermtijd. We onderzoeken samen wat er achter het gedrag zit en welke vaardigheden een jongere nodig heeft om bewuster om te gaan met sociale media, groepsdruk, prikkels en online beïnvloeding.
Want digitale balans betekent niet dat een jongere nooit meer eindeloos door TikTok mag scrollen.
Het betekent vooral dat een jongere steeds beter leert herkennen wanneer hij zelf kiest — en wanneer iemand anders zijn keuze probeert te sturen.
Onze ‘Oudergids voor digitale balans’ kan hierbij helpen. Check it out.
Bronnen en verder lezen
Vlaamse Regulator voor de Media – Content Creator Protocol
Officiële Vlaamse informatie over de mediaregels voor content creators, vloggers en influencers.
Vlaamse Regulator voor de Media – Minderjarigen
Informatie over commerciële communicatie gericht op minderjarigen en over content die de lichamelijke, geestelijke of morele ontwikkeling van minderjarigen kan aantasten.
Kinderrechtencommissariaat (2025) – Naar een betere rechtsbescherming van minderjarige influencers?
Advies over de bescherming van minderjarige influencers, met aandacht voor onder andere privacy, commerciële druk, geïnformeerde toestemming en psychosociale risico’s.
Middelberg, L.K. e.a. (2025) – Risky social media challenges: a scoping review, 2000–2024. Injury Epidemiology.
Wetenschappelijke overzichtsstudie van 54 publicaties over riskante socialmediachallenges.
Anderson v. TikTok Inc., U.S. Court of Appeals for the Third Circuit (2024).
Amerikaanse rechtszaak rond het overlijden van de tienjarige Nylah Anderson en de juridische discussie over algoritmisch aanbevolen content.