Je ligt thuis op de bank. Buiten regent het alsof de Belgische zomer haar reputatie persoonlijk wil verdedigen. Je vrienden zijn bezig, je ouders hebben geen spannende plannen en het hoogtepunt van je dag was voorlopig dat je een koek vond waarvan je vergeten was dat die er nog lag.
Je opent Instagram of TikTok.
De ene persoon ligt op een hagelwit strand. Iemand anders staat op een festival met blijkbaar 37 beste vrienden. Een klasgenoot post een zonsondergang vanuit Spanje, gevolgd door een foto van een zwembad, een ijsje en een spontaan lachende vriendengroep.
En jij?
Jij zit thuis in een oude joggingbroek en vraagt je af waarom jouw zomer zo saai is.
Welkom bij vakantie-FOMO.
Wat is FOMO?
FOMO staat voor Fear Of Missing Out: de angst dat anderen leuke, belangrijke of bijzondere dingen beleven terwijl jij er niet bij bent.
Het is dat vervelende gevoel dat ergens anders iets gebeurt waar jij eigenlijk deel van zou moeten uitmaken. Misschien ben je bang dat je vrienden zonder jou een hechtere groep worden. Misschien lijkt het alsof iedereen fantastische vakantieplannen heeft behalve jij. Of misschien krijg je het gevoel dat je jouw zomer niet goed genoeg gebruikt.
FOMO gaat niet alleen over een activiteit missen. Het raakt vaak ook aan vragen als:
Hoor ik er nog wel bij?
Waarom werd ik niet gevraagd?
Waarom ziet mijn leven er niet zo uit?
Ga ik straks niets te vertellen hebben wanneer school opnieuw begint?
Sociale media hebben FOMO niet uitgevonden. Mensen vergeleken zichzelf al lang voordat TikTok bestond. Alleen moest je vroeger wachten tot iemand zijn 186 vakantiefoto’s persoonlijk kwam tonen. Nu krijg je de hoogtepunten van tientallen levens binnen enkele minuten op je scherm.
Dat maakt vergelijken heel gemakkelijk.
Je vergelijkt jouw volledige dag met het hoogtepunt van iemand anders
De meeste mensen plaatsen niet hun volledige vakantiedag online.
Ze posten het moment waarop iedereen lachend aan het zwembad zit. Niet de discussie van een halfuur over wie de oplader kwijt is. Ze tonen het uitzicht vanaf de berg, maar niet de misselijkheid in de auto, de ruzie met hun broer en het feit dat het vakantiehuisje in werkelijkheid naast een drukke baan ligt.
Je ziet het ijsje, niet de wesp die er vijf seconden later in ging zitten.
Je ziet het festivalfilmpje waarop iedereen springt, niet het uur waarin die persoon alleen stond omdat zijn vrienden spoorloos verdwenen waren.
Dat betekent niet dat alles op sociale media nep is. Die mooie momenten zijn vaak echt. Ze zijn alleen niet het volledige verhaal.
Toch vergelijkt je brein die zorgvuldig gekozen hoogtepunten met jouw gewone, ongefilterde dag. Inclusief verveling, onzekerheid, rommelige kamer en alle momenten waarop er niets bijzonders gebeurt.
Dat is geen eerlijke vergelijking.
Waarom voelt FOMO in de zomervakantie extra sterk?
Tijdens het schooljaar volgt bijna iedereen ongeveer hetzelfde ritme. Je hebt les, huiswerk, sport en vaste momenten waarop je vrienden ziet.
In de zomervakantie valt die structuur weg. Sommige vrienden gaan op reis, anderen hebben een vakantiejob, spreken af met een andere groep of verdwijnen wekenlang naar een camping waar blijkbaar geen bereik bestaat.
Je weet minder goed wat anderen doen en wanneer je hen opnieuw zult zien. Juist daardoor kan elke foto of video extra belangrijk lijken.
Bovendien bestaat het idee dat de zomervakantie fantastisch móét zijn. Je hebt weken vrij, dus je zou voortdurend moeten genieten. Je zou nieuwe dingen moeten beleven, veel met vrienden moeten afspreken en bij voorkeur ook spontaan bruin worden zonder ooit te verbranden.
Wanneer je zomer vooral bestaat uit uitslapen, gamen, wat rondhangen en af en toe iets doen, kan dat teleurstellend voelen.
Maar een vakantie is geen wedstrijd. Je krijgt in september geen punten voor het aantal festivals, vliegreizen of zonsondergangen dat je hebt verzameld.
“Iedereen is samen, behalve ik”
De moeilijkste FOMO ontstaat vaak niet door vakantiefoto’s van verre reizen, maar door beelden van vrienden die zonder jou afspreken.
Je ziet plots drie vrienden samen aan het zwembad. Niemand had jou iets gevraagd.
Misschien schiet je hoofd meteen in actie:
Ze wilden mij er niet bij.
Ze vinden mij saai.
Ze hebben een aparte groep zonder mij.
Waarschijnlijk praten ze over mij.
Wanneer school begint, hoor ik er niet meer bij.
Die gedachten voelen heel echt. Toch zijn het nog geen feiten.
Misschien was het een spontane afspraak. Misschien mochten er maar een paar mensen mee. Misschien dacht iedereen dat iemand anders jou zou vragen. Misschien waren ze toevallig al samen. En ja, het kan ook gebeuren dat je bewust niet bent uitgenodigd. Dat doet pijn en dat gevoel hoef je niet weg te lachen.
Probeer alleen niet met één foto een volledig verhaal te schrijven.
Een story van tien seconden vertelt je wie er op dat moment aanwezig was. Ze vertelt je niet automatisch wat die mensen over jou denken of hoe belangrijk jij voor hen bent.
Waarom blijf je kijken als je je er slechter door voelt?
Dat is het vreemde aan FOMO. Je ziet iets waardoor je je buitengesloten of onzeker voelt en vervolgens blijf je verder kijken.
Nog één story. Nog even controleren wie erbij was. Nog eens kijken of iemand je bericht heeft geopend. Misschien ook de foto vergroten om te ontdekken wiens arm daar links in beeld staat. Zuiver onderzoekswerk, uiteraard.
Je probeert met meer informatie van het vervelende gevoel af te komen. Alleen krijg je vaak net méér materiaal om over na te denken.
Sociale media kunnen fijn zijn. Ze helpen je contact houden, inspiratie vinden, lachen en ontdekken wat er leeft. Het gebruik ervan is dus niet automatisch slecht. Wel maakt het uit wat je bekijkt, hoe je het gebruikt en welk effect dat op jou heeft. Deskundigen adviseren om bij jongeren vooral aandacht te hebben voor gebruik dat voortdurend uitnodigt tot sociale vergelijking. American Psychological Association – Social media use in adolescence
De belangrijkste vraag is daarom niet alleen hoeveel tijd je online doorbrengt. Vraag jezelf ook af: Hoe voel ik me nadat ik een tijd heb gescrold?
Doe de na-het-scrollen-check
Leg je telefoon na een tijdje even weg en controleer wat je merkt.
Voel je je ontspannen, verbonden of geïnspireerd? Dan was dat online moment waarschijnlijk prima.
Voel je je onrustig, verdrietig, jaloers, leeg of buitengesloten? Dan heeft je brein misschien iets anders nodig.
Je hoeft sociale media niet meteen te verwijderen en de rest van de vakantie in een hut zonder wifi door te brengen. Een kleine onderbreking kan al helpen. Ga douchen, wandel even, zet muziek op, stuur iemand rechtstreeks een bericht of doe iets waarbij je aandacht niet voortdurend naar het leven van anderen wordt getrokken.
Scrollen kan een fijne korte afleiding zijn. Het wordt vooral lastig wanneer je steeds opnieuw naar je scherm terugkeert om een vervelend gevoel op te lossen dat door datzelfde scherm telkens sterker wordt.
Gebruik de mute-knop zonder schuldgevoel
Soms is een bepaald account tijdelijk gewoon niet goed voor je.
Misschien plaatst iemand voortdurend perfecte vakantiefoto’s. Misschien blijft een vriendengroep beelden delen van activiteiten waar jij niet bij bent. Of misschien volg je iemand met wie je jezelf automatisch vergelijkt.
Je hoeft die persoon niet meteen te ontvolgen, blokkeren en officieel uit je leven te verbannen. Je kunt stories of berichten ook tijdelijk dempen.
Dat is niet kinderachtig. Het is een grens.
Je hoeft niet alles te bekijken alleen omdat iemand het plaatst. Net zoals je in het echte leven niet verplicht bent om elke vakantiefoto van je buurvrouw uitgebreid te bestuderen.
Je tijdlijn beïnvloedt waar je aandacht naartoe gaat. Je mag dus mee bepalen wat je daar vaak tegenkomt.
Wacht niet altijd tot iemand jou vraagt
FOMO kan ervoor zorgen dat je passief blijft wachten.
Je kijkt wie er iets organiseert, hoopt dat iemand jou uitnodigt en voelt je steeds slechter wanneer dat niet gebeurt. Ondertussen weet misschien niemand dat jij graag iets wilt doen.
Probeer zelf een kleine, concrete uitnodiging te sturen.
Niet:
“We moeten nog eens afspreken.”
Wel:
“Heb je woensdag zin om een ijsje te gaan eten?”
“Wil je vanavond samen online gamen?”
“Ik ga zaterdag naar het zwembad. Wil je mee?”
“Zullen we morgen een film kijken?”
Een concrete vraag is gemakkelijker te beantwoorden. Houd er wel rekening mee dat iemand niet kan. Dat is teleurstellend, maar het betekent niet automatisch dat die persoon jou niet leuk vindt. In de vakantie lopen agenda’s, reizen, familieplannen en vakantiebaantjes nu eenmaal door elkaar.
Vraag eventueel iemand anders of kies een ander moment. Eén afwijzing is geen officieel bewijs dat je sociale leven voorbij is.
Maak geen perfecte zomerbucketlist
Een bucketlist kan leuk zijn, tot je vakantie verandert in een project dat dringend betere resultaten moet halen.
Je hoeft niet te gaan kajakken bij zonsopgang, een nieuwe taal te leren, elke dag met vrienden af te spreken en tegen september ook nog een volledig nieuwe versie van jezelf te worden.
Maak liever een lijstje met kleine dingen waar jij echt zin in hebt.
Bijvoorbeeld:
- een avondwandeling maken;
- een nieuw recept proberen;
- zwemmen;
- een boek uitlezen;
- met iemand een ijsje gaan eten;
- een kamerhoek opnieuw inrichten;
- een filmavond houden;
- foto’s maken tijdens een fietstocht;
- één dag nergens op tijd hoeven zijn;
- eindelijk dat spel uitspelen.
Je zomer hoeft er van buitenaf niet indrukwekkend uit te zien om voor jou prettig te zijn.
Leestip op deze blog: 100 tips om je je niet te vervelen deze zomervakantie.
Verveling betekent niet dat je vakantie mislukt
Niet elk moment hoeft gevuld te zijn.
Verveling kan irritant zijn, maar het geeft je brein ook ruimte om zelf op ideeën te komen. Veel leuke plannen beginnen niet met een spectaculaire uitnodiging, maar met iemand die zich verveelt en uiteindelijk besluit iets te proberen.
Bovendien heeft je lichaam soms gewoon rust nodig. Na een druk schooljaar is een paar dagen rondhangen niet verspild. Je hoeft je vrije tijd niet voortdurend productief of fotowaardig te maken.
Je mag een middag niets doen zonder daar een inspirerende ‘selfcare’-story van te maken.
Als je echt buitengesloten wordt
Niet alle FOMO zit alleen in je hoofd. Soms merk je dat vrienden herhaaldelijk zonder jou afspreken, informatie achterhouden of je bewust laten voelen dat je er niet bij hoort.
Dat kan veel pijn doen.
Probeer eerst rustig na te gaan wat er precies gebeurt. Is het één situatie of een terugkerend patroon? Heb je gevraagd hoe de afspraak tot stand kwam? Weet de ander dat dit jou raakt?
Je kunt zeggen:
“Ik zag dat jullie samen waren. Ik voelde me daar eerlijk gezegd wat buitengesloten door.”
“Ik merk dat ik de laatste tijd vaak niet gevraagd word. Is er iets aan de hand?”
“Ik wil liever weten waar ik aan toe ben dan zelf alles in te vullen.”
Zo’n gesprek vraagt moed. Je weet niet vooraf hoe de ander zal reageren. Toch geeft een eerlijk antwoord meestal meer duidelijkheid dan dagenlang alle stories analyseren.
Praat er ook over met iemand die je vertrouwt. Dat kan een ouder, broer, zus, vriend, leerkracht of coach zijn. Buitensluiting hoef je niet alleen uit te zoeken.
Wat ouders beter niet zeggen over vakantie-FOMO
Wanneer een tiener verdrietig is omdat vrienden zonder hem hebben afgesproken, helpt “trek het je niet aan” meestal niet.
Ook “dat zijn dan geen echte vrienden” is vaak te snel. Misschien is er werkelijk een probleem, maar misschien gaat het om één onhandige situatie. Meteen de volledige vriendengroep afschrijven kan ervoor zorgen dat een jongere zich niet begrepen voelt.
Probeer eerst te luisteren:
“Dat moet pijnlijk zijn om te zien.”
“Wat dacht je toen je die foto zag?”
“Gebeurt dit vaker?”
“Wil je dat ik alleen luister of wil je samen nadenken over wat je kunt doen?”
Voor volwassenen lijkt een gemiste afspraak soms klein. Voor een tiener kan erbij horen juist enorm belangrijk voelen. Neem het gevoel serieus zonder onmiddellijk te besluiten dat alle gedachten die erbij horen waar zijn.
Je mag jaloers zijn zonder een slecht persoon te zijn
Jaloezie heeft geen geweldige reputatie. Toch is het een gewone emotie.
Je kunt blij zijn voor iemand die op reis is en tegelijk wensen dat jij daar ook was. Je kunt je vriend een leuke dag gunnen en toch verdrietig zijn dat je niet werd gevraagd.
Emoties kunnen naast elkaar bestaan.
Je hoeft jezelf niet te veroordelen omdat je jaloers bent. Probeer liever te ontdekken wat de jaloezie je vertelt. Misschien verlang je naar meer contact, avontuur, aandacht of afwisseling. Dat verlangen kun je gebruiken om een kleine stap te zetten.
Jaloezie wordt vooral lastig wanneer je jezelf ermee blijft vergelijken, anderen naar beneden haalt of doet alsof hun geluk bewijst dat jouw leven mislukt.
Van kijken naar kiezen
Wanneer FOMO toeslaat, wordt je aandacht volledig naar het leven van anderen getrokken. De uitweg begint vaak met een andere vraag.
Niet: Wat doet iedereen zonder mij?
Maar: Wat heb ik vandaag nodig?
Misschien wil je contact en kun je iemand een bericht sturen. Misschien ben je juist moe en heb je rust nodig. Misschien wil je iets ondernemen, ook als het maar een wandeling naar de winkel is voor een verdacht groot ijsje.
Je hoeft niet te wachten tot je dag vanzelf bijzonder wordt.
Kies één kleine actie die jouw dag iets fijner maakt. Niet zodat je die kunt posten, maar omdat jij er iets aan hebt.
Een rustigere digitale balans
Het doel is niet om nooit meer FOMO te voelen. Waarschijnlijk lukt dat niemand die sociale media gebruikt en over een werkend menselijk brein beschikt.
Je kunt wel leren herkennen wanneer sociale media je verbinden en wanneer ze je vooral onrustig maken. Je kunt accounts dempen, je telefoon even wegleggen, rechtstreeks contact zoeken en opnieuw aandacht geven aan je eigen dag.
De zomer die je online ziet, is een verzameling hoogtepunten. Jouw echte zomer bevat ook saaie middagen, mislukte plannen, regen, irritaties en dagen waarop je weinig uitvoert.
Dat maakt haar niet minder waardevol. Dat maakt haar echt.
Blijft vergelijken je stemming bepalen?
Soms lukt het niet om die gedachten zomaar los te laten. Misschien ben je voortdurend bezig met wat anderen van je vinden, voel je je vaak buitengesloten of merk je dat sociale media veel invloed hebben op je stemming en zelfbeeld.
Bij AURYN Coaching mag je daar zonder oordeel over praten. We bekijken samen wat sociale media jou brengen, waar het moeilijk wordt en hoe je opnieuw meer grip kunt krijgen op je aandacht, emoties en contacten.
Geen preek waarin je telefoon als de grote slechterik wordt aangeduid. Wel eerlijke gesprekken en haalbare stappen die passen bij jouw leven.
Wil je minder geleefd worden door meldingen, vergelijking en FOMO? Plan dan een gratis online kennismakingsgesprek met AURYN Coaching. Samen bekijken we wat jij nodig hebt om online én offline meer rust te ervaren.